از آنجایی که بخش وسیعی از کشورمان جزو اقلیم گرم و خشک قرار دارد، دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. بتن ريزى در هواى گرم الزامات خاصی دارد و نکات فنی بسیار دقیقی باید رعایت شود تا از به وجود آمدن مشکلات جلوگیری کرد.
در کل، عواملی مانند وزش باد و رطوبت روی بتن ريزى در هواى گرم و سرد اثرگذار است و باید تمام الزامات بتن ريزى در هواى گرم به خوبی رعایت شود. بررسی دقیق اوضاع جوی، دمای محیط، دمای مصالح و بتن، سرعت و جهت وزش باد، رطوبت نسبی محیط و … تمهیدات لازم برای بتن ریزی در هوای گرم است که باید توسط پیمانکار در کارگاه جمع آوری شود.
در این مقاله دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم و ضوابط بتن ريزى در هواى گرم را بررسی میکنیم. اگر شما هم به دنبال کسب اطلاعات بیشتر و خرید بتن آماده هستید تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
برای دریافت مشاوره رایگان و خرید بتن آماده با بهترین قیمت، با کارشناسان فروش آرکان تماس حاصل فرمایید:
پاسخگویی شنبه تا پنج شنبه ساعت ۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰
دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم
هوای بسیار گرم در بتن ریزی، ۳۸ درجه سانتیگراد به بالا و هوای گرم ۳۲ درجه سانتیگراد میباشد. اگر بتن در ۲۴ ساعت ابتدایی ریخته شدن در دمای بیش از ۳۸ درجه سانتیگراد عملآوری شود، مقاومت ابتدایی و زیر ۲۴ ساعته آن اندکی بیشتر از حالت عادی خواهد بود اما مقاومت فشاری ۲۸ روزه بتن، ۱۰ تا ۱۵ درصد کمتر از نمونه عادی میشود.
دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم بسیار مهم است، زیرا هوای گرم باعث پایین آمدن کیفیت بتن میشود. حداکثر دمای بتن ریزی در هوای گرم با توجه به رطوبت نسبی هوا در طول زمان بتن ریزی به شرح زیر است:
|
رطوبت نسبی (%) در طول زمان بتن ریزی |
حداکثر دمای مجاز بتن |
|
بیش از ۶۰ درصد |
۳۳ درجه سانتیگراد |
|
بین ۴۰ تا ۶۰ درصد |
۳۰ درجه سانتیگراد |
|
کمتر از ۴۰ درصد |
۲۷ درجه سانتیگراد |
بتن ريزى در هواى گرم
بتن ريزى در هواى گرم، طبق مبحث نهم مقررات ملی ساختمان ویرایش سال ۱۳۹۹ بند ۹-۲۲-۵-۵-۱ به مواردی که بتن با دمای بیش از ۳۲ درجه سانتیگراد ریخته شود، میگویند. هوای گرم با چهار عامل دمای زیاد هوا، رطوبت نسبی کم، سرعت باد و دمای بتن باعث به وجود آمدن مشکلاتی در ساخت، انتقال، پخش و عمل آوری بتن میشود.
حتی الامکان نباید بتن ريزى در هواى گرم انجام شود و در شرایط ضروری تمهیدات بتن ریزی در هوای گرم به صورت کامل انجام شود. برای مثال، به جای ساخت بتن و بتن ریزی در اواسط روز، در اوایل صبح و یا شب هنگام، بتن ریزی انجام شود. زیرا هوای گرم آثار نامطلوبی را در بتن تازه و بتن سخت شده ایجاد میکند.
علاوه بر دمای بتن در هوای گرم، عوامل زیر باعث افزایش اثرات نامطلوب مانند جمع شدگی خمیری و ترک خوردگی سطح بتن میشوند که عبارتند از:
- دمای بالای محیط
- سرعت بالای باد
- رطوبت نسبی پایین هوا
- ارتفاع زیاد از سطح دریا
- تابش مستقیم خورشید
تاثیر هوای گرم بر بتن
شرایط و نحوه بتن ریزی در استحکام سازه نقش بسزایی دارد و هرگونه تغییر محسوس در شرایط محیطی بر خصوصیات بتن اثرگذار است.
مهمترین تأثیر گرما و افزایش دمای بتن بر روی بتن در زمان ریختن و عمل آمدن عبارتند از:
- کاهش اسلامپ
- افزایش میزان آب مورد نیاز
- زیاد شدن سرعت سخت شدن بتن
- افزایش احتمال ترکهای خمیری در بتن
- بروز اشکال در کنترل میزان هوای بتن
- کاهش دوام بتن در صورت عدم رعایت ملاحظات فنی
- عدم امکان دستیابی به سطوح یکنواخت
- درجه حرارت بتن سریعتر بالا میرود
- کاهش پایداری، حجم بتن، مقاومت مکانیکی و دوام بتن
- کاهش کارایی بتن زیرا آب بتن زودتر تبخیر میشود
- افزایش نرخ گیرش زیرا دمای بالا هیدراتاسیون سریعتر انجام میشود
تأثیر هوای گرم بر آب بتن
در آزمایشهای انجام شده برای تعیین تأثیر گرمای آب بر اسلامپ بتن مشخص شد هر ۱۰ درجه گرم شدن آب بتن، اسلامپ را بین ۲۰ تا ۲۵ میلیمتر کاهش میدهد. زیرا، گرمای ویژه آب ۴ تا ۵ برابر سیمان و سنگدانه است.
شرايط بتن ريزى در هواى گرم
هر زمان که دمای بتن بیشتر از ۳۲ درجه سانتیگراد باشد، شرايط بتن ريزى در هواى گرم حاکم است و باید نکات اجرایی آن به صورت کامل رعایت شوند. مطابق جلد دوم آیین نامه بتن ایران (آبا)، معمولاً دمای بتن ۲ درجه بالاتر از دمای محیط پیرامون است.
برای مثال، اگر دمای هوا ۳۰ درجه سانتیگراد باشد، دمای بتن ۳۲ درجه سانتیگراد تخمین زده میشود و شرایط بتن ریزی در هوای گرم حاکم است. در این شرایط ناظر باید از مجری عملیات بتن ریزی درخواست کند تا حدالامکان بتن ریزی را در ساعتهای خنکتر از شبانه روز انجام دهند تا هوای گرم کمترین تأثیر نامطلوبی بر روی بتن داشته باشد.
ضوابط بتن ريزى در هواى گرم
نکات بتن ریزی در هوای گرم، از زمان طرح اختلاط بتن تا عمل آوری آن بسیار مهم و حیاتی است. با توجه به اثرات مخرب و چالشهایی که گرمای هوا بر روی بتن دارد، کاهش دمای بتن و مرطوب کردن سنگریزههای بتن خشک و جذبکننده از مهمترین تدابیر در شرایط آب و هوایی گرم محسوب میشوند.
به صورت کلی، پایین آوردن دمای بتن در محیطهای گرم باید در سه مقطع زمانی به روشهای مختلف انجام میشود که شامل موارد زیر است:
- قبل و حین اختلاط بتن
- هنگام بتن ریزی
- بعد از بتن ریزی یا عمل آوری بتن
الزامات بتن ريزى در هواى گرم
مطابق با آیین نامه بتن ایران (آبا) و مقررات ملی ساختمان ایران مبحث نهم، برای دمای مجاز بتن ریزی در هوای گرم بر حسب مورد کاربرد روشهای زیر الزامی است:
- انتخاب مصالح مناسب و طرح اختلاط بهینه: مصالح با جذب آب کم
- کاهش و کنترل دمای بتن تازه: استفاده از آب خنک و مصالح زیر سایه
- استفاده از بتن با کارایی مناسب که امکان بتن ریزی سریع داشته باشد
- کم کردن زمان حمل و نقل و پرداخت اولیه بتن: تعداد کافی نیروی انسانی و کامیون حمل بتن و پمپ بتن ریز
- تغییر زمان بتن ریزی به شب: جلوگیری از تابش نور خورشید در بتن ریزی و ساعات اولیه بتن ریزی
- محافظت و کیورینگ بتن در دوره عمل آوری بتن: حفظ رطوبت و دمای کم بتن
- اطمینان در مورد یکنواختی ذرات بتن
- مهپاشی بعد از ریختن بتن
- لوله پمپاژ بتن با گونی پوشانده و مرطوب شود: جلوگیری از گرم شدن بتن در مسیر بتن ریزی
- جلوگیری از چرخش اضافی کامیون حمل بتن: سبب ایجاد گرمای زیاد در بتن
- در صورت استفاده از تسمه نقاله یا ترمی، روی آن را بپوشانید
- هنگام بتن ریزی دمای هیچ قسمت از بتن نباید بیشتر از ۳۰ درجه سلسیوس شود
- دمای محیط هنگام بتن ریزی نباید از ۳۸ درجه سلسیوس بیشتر باشد
- بهترین دما برای عملیات بتن ریزی بین ۲۴ تا ۳۸ درجه سلسیوس میباشد
- مصالح بتن خصوصاً مصالح سنگی نباید زیر تابش مستقیم آفتاب قرار گیرند
- فاصله زمانی بین ساختن و ریختن بتن در قالب به حداقل برسد
- آبپاشی قالبها، آرماتورها و بستر محل بتن ریزی، با آب خنک، همزمان و قبل از بتن ریزی انجام شود
- در فصل تابستان و روزهای گرم یا بتن ریزی در هوای گرم خصوصاً در مناطق جنوبی ایران توصیه میشود بتن ریزی در اواسط روز قطع و برنامه بتن ریزی برای اوایل صبح و عصر، تنظیم و اجرا شود
- برنامهریزی متناسب و دقیق در تعیین مراحل ساخت بتن و بتن ریزی
- استفاده از سیمان مناسب با میزان حرارتزایی اندک
- جایگزینی بخشی از سیمان با مواد پوزولانی و یا روبارهای
- نگهداری سیمان در سیلوهای عایقبندی شده برای پایین نگه داشتن دمای سیمان
- خنک کردن آب مصرفی و یا جایگزین کردن بخشی از آن با یخ خرد شده و یخ پولکی
- عایق کردن منابع و لولههای تامین آب و یا رنگ آمیزی آن به رنگ سفید برای قسمتهایی که در برابر تابش مستقیم آفتاب قرار میگیرند
تأمین تجهیزات مورد نیاز
یکی از ضوابط بتن ريزى در هواى گرم، تأمین تجهیزاتی است که احتمال دارد در هوای گرم به آنها نیاز پیدا کنیم. بعضی از این تجهیزات عبارتند از:
- ویبره اضافی: در هوای گرم و به علت تبخیر سریع آب، بتن ممکن است زود سخت شود و به تعداد ویبره بیشتر و سریعتری نیاز داشته باشیم و بعضی اوقات ویبره باید سریعاً جایگزین شود.
- دماسنج: ناظر پروژه باید دمای بتن را مدام در حین بتن ریزی چک کند، به همین دلیل به یک دماسنج دقیق نیاز خواهد داشت.
- افزودنیهای بتن: در بعضی از مواقع باید از افزودنیهای عمل آوری بتن و افزودنیهای روان کننده بتن استفاده کرد، یکی از بهترین افزودنیهای بتن در هوای گرم، کربوکسیلات است که کاهنده آب و حفظ کننده اسلامپ بتن است.
خنک نگه داشتن تجهیزات بتن ریزی
برای جلوگیری از افزایش دما و خنک نگه داشتن تجهیزات بتن ریزی شامل لوازم و تجهیزات تهیه، حمل و ساختن بتن مانند مخلوط کنها، پمپها، تراک میکسرها و… باید در زیر سایه و جای خنک، نگهداری و نصب شوند و در صورت امکان با پوشش مناسب از تابش مستقیم آفتاب مصون باشند.
تجهیزات بتن ریزی بهتر است حتی الامکان سفید رنگ باشند یا با گونی خیس روی آنها را پوشاند تا از آفتاب مستقیم در امان باشند. همچنین، پاشیدن آب سرد بر روی سطح مخلوط کن است، فقط هنگام ساخت بتن نباید آب اضافی در مخلوط کن باشد، چونکه طرح اختلاط بتن را تغییر داده و باعث کاهش کیفیت بتن میشود.
الزامات ساخت بتن در هوای گرم
برای رسیدن به دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم، در هنگام ساخت بتن از روشهای پیشگیرانه برای جلوگیری از افزایش دما استفاده میکنند. راحتترین روش خنک کردن مصالح بتن، استفاده از آب سرد یا یخ در مخلوط بتن است. استفاده از آب سرد در مخلوط بتن دمای بتن را حدود ۴ درجه سانتیگراد کاهش میدهد.
اگر استفاده از آب سرد نتواند دمای بتن را تا حد مطلوبی کاهش دهد، میتوان تا ۷۵ درصد از آب مخلوط بتن را از یخ استفاده کرد. زیرا یخ دمای بتن را تا ۱۰ درجه سانتیگراد کاهش میدهد. فقط نباید در پایان مرحله ساخت بتن، تکههای یخ در بتن موجود باشند.
برای پایین نگه داشتن دمای مصالحی مانند سنگدانهها، آب و مواد سیمانی باید از راهکارهای زیر استفاده کنید:
- استفاده از سیلوهای سفید رنگ برای نگهداری سنگدانه و سیمان
- به کارگیری انبارهای سرپوشیده برای انبارکردن کیسههای سیمان
- قرارگیری سنگدانهها در زیر سایهبان برای جلوگیری از افزایش دمای آنها
- مخازن آب و لولههای رابط در زیر سایه باشند و با مواد عایق پوشانده شده باشند
- مدفون کردن مخازن آب در زیر زمین
- پاشیدن آب به سطح سنگدانههای درشت در مناطق نسبتاً خشک
الزامات انتقال بتن در هوای گرم
مدت زمان حمل تا تخلیه بتن در هوای گرم باید زیر ۱ ساعت باشد. امکان بیشتر شدن این زمان با استفاده از افزودنیهای کندگیرکننده و سیمان دیرگیر با مجوز دستگاه نظارت امکانپذیر است.
الزامات عمل آوری بتن در هوای گرم
بتن بدون عملآوری مناسب حتی با رعایت بهترین طرح اختلاط با مناسبترین افزودنی در تهیه آن، کیفیت لازم را نخواهد داشت. بتن تازه ریخته شده آسیبپذیر است و اگر فرآیند عمل آوری بتن به خوبی انجام نشود، مقاومت و دوام لازم را به دست نمیآورد.
استفاده از راهکارهای زیر هنگام عمل آوری بتن در هوای گرم از بروز اثرات مخرب جلوگیری میکند و در افزایش مقاومت بتن تأثیرگذار است.
- سطوح و قالبها را آبپاشی کنید
- برای آب دادن بتن، حد الامکان دور ستون و سقف را با گونی نخی بپوشانید و سپس اقدام به آب دادن آن کنید
- با استفاده از گونیهای خیس رطوبت ناشی از آب پاشی را حفظ کرده و به مرور در اختیار بتن قرار دهید
- در روزهای ابتدایی از خروج رطوبت از سطح گیرش جلوگیری کنید
- سطح بتن تا ۳۰ روز باید خنک و در حد امکان مرطوب نگه داشته شود
- در هنگام آب دادن بتن در هوای گرم از آب یخ یا خیلی سرد که بیش از ۱۵ درجه اختلاف دما با محیط دارد، استفاده نکنید
- برای حفظ آب بتن و مرطوب ماندن آن، بتن را به وسیله مواد پوششی یا پلاستیک کشیدن دور بتن عایق کنید
- در پلاستیک کشی، ظاهر بتن را حفظ کرده و توجه داشته باشید پلاستیک سالم باشد
- مراقبت از بتن در هوای گرم برای دستیابی به مقاومت از پیش تعیین شده، تأیید دستگاه نظارت، بهبود دوام بتن و پایایی بتن در برابر عوامل محیطی بسیار مهم است.
- در بتن ریزی مسطح روشی که قابل استفاده است، ریختن ماسه و یا خاک روی بتن و سپس مرطوب کردن بتن است تا آب زمان بیشتری روی بتن وجود داشته باشد
مهمترین نکات بتن ریزی در هوای گرم
برنامهریزی برای فرآیندهای داخلی در کارخانه و فرآیندهای خارجی در محل کار، باعث موفقیت بتن ریزی در تابستان میشود. در کنار الزاماتی که برای بتن ریزی در هوای گرم توضیح دادیم، رعایت نکات زیر باعث بهبود کیفیت بتن در هوای گرم میشوند:
- کنترل دمای بتن
- اشباع کردن مصالح بنایی
- جلوگیری از ترک های ناشی از جمع شدگی خمیری در بتن
- کنترل سرعت بتن ریزی
- جلوگیری از افزودن آب اضافی به بتن
مشکلات بتن ریزی در هوای گرم و مرطوب
شرایط آب و هوای گرم باعث به وجود آمدن مشکلاتی در اختلاط و عمل آوری بتن سیمانی میشود. این مشکلات شامل تبخیر شدید آب بتن و تسریع زمان گیرش سیمان است و بر خواص و قابلیتهای بتن، تأثیر منفی میگذارند.
مهمترین موضوعی که بتن ریزی در هوای گرم را مشکل میکند، افزایش سفتی و قوام بتن است. زیرا بتن سفت قابلیت کار کردن ندارد و اجرای آن با مشکلاتی روبهرو است که انرژی و هزینه بسیار زیادی لازم دارد.
هنگامی که دمای هوا در محیط بتن ریزی بیش از ۳۰ درجه سانتیگراد باشد، باید دماى بتن ريزی در هوای گرم کنترل و الزامات بتن ریزی در هوای گرم کاملاً رعایت شوند. زیرا اگر دمای بتن تازه یا سخت شده کنترل نشود و از حد مجاز آیین نامه تجاوز کند، احتمال بروز مشکلات زیر وجود دارد:
- کاهش روانی بتن
- کاهش زمان گیرش بتن
- افزایش جمع شدگی بتن ناشی از خشکشدگی و ایجاد ترک
- افزایش تقاضای آب بتن زیرا تبخیر سطحی آب بتن در هوای گرم شدیدتر است
- ترک خوردن بتن به دلیل جمع شدن سریع بتن
- انقباض شدید بتن به دلیل سرعت بالای تبخیر
- سفتشدن سریع بتن
- ایجاد درز سرد
- کاهش سریعتر اسلامپ زیرا دمای بالا آب را تبخیر میکند و واکنش سیمان سریعتر رخ میدهد
- کاهش مقاومت بتن
- سختتر شدن عملیات بتن ریزی
- خطر افزودن آب به مخلوط
- کاهش دوام بتن
- ایجاد سطوح غیریکنواخت
- مشکل در تنظیم هوای بتن زیرا دمای بالا، گاز موجود در بتن را منبسط میکند
- بیرون آمدن شیره بتن
بتن ریزی حجیم در هوای گرم
بتن ریزی حجیم در هوای گرم دارای تغییرات دما بین سطح و قسمتهای داخلی است که باعث ایجاد ترکهای حرارتی میشود. این ترکها معبر مناسبی برای نفوذ بیشتر عناصر زیانآور و خرابی بتن هستند.
برای آنکه بتن ریزی حجیم در هوای گرم بدون مشکل انجام شود، رعایت نکات زیر ضروری است:
- بتن باید بهصورت پیوسته و یکپارچه ریخته شود
- ضخامت لایههای بتن ریزی باید یکسان باشند
- سرعت بتن ریزی باید به صورتی باشد که هنگام ریختن لایه جدید، لایه زیرین به گیرش ابتدایی خود نرسیده باشد
برای دریافت مشاوره رایگان و خرید بتن آماده با بهترین قیمت، با کارشناسان فروش آرکان تماس حاصل فرمایید:
پاسخگویی شنبه تا پنج شنبه ساعت ۷:۳۰ تا ۱۹:۳۰
نتیجه گیری
در این مقاله به دمای مناسب بتن ریزی در هوای گرم و مشکلات، الزامات و نکات بتن ریزی در هوای گرم پرداختیم. بتن ریزی در هوای گرم میتواند مشکلاتی مانند ترک خوردگی، گیرش سریع بتن، کاهش اسلامپ، کاهش دوام، کاهش مقاومت، ایجاد درز سرد، جمع شدگی بتن و… داشته باشد.
برای جلوگیری از این موارد، کاهش دما در مراحل اختلاط، بتن ریزی و کیورینگ بتن در هوای گرم اهمیت بالایی دارد. بهتر است هر گونه استفاده از افزونهها برای بتن ريزى در هواى گرم و سرد با بررسیهای عملیاتی و مهندسی شده انجام شود.
مجتمع تولیدی صنعتی مهندس رضاپور (آرکان)، یکی از معتبرترین مراکز تخصصی خرید و فروش تیرچه بتنی صنعتی، تیرچه پیش تنیده، خرپا فلزی، بتن اماده، فوم پلی استایرن و ورق پلی استایرن است و با دارا بودن سالها تجربه و سابقه عالی، همواره تلاش کرده است تا با ارائه خدمات بهتر و محصولات با کیفیت، رضایت مشتریان خود را جلب نماید.
سوالات متداول
بر اساس آیین نامه بتن ایران، در چه دمایی شرایط بتن ریزی در هوای گرم حاکم است؟
زمانی که دمای هوا ۳۰ درجه سانتیگراد برسد.
بهترین زمان برای بتن ریزی در روزهای گرم چه زمانی است؟
بتن ریزی در صبح زود یا شب چون دمای هوا کمتر است و اثرات نامطلوب ناشی از هوای گرم را نداریم.
از چه نوع سیمانی برای بتن ریزی در هوای گرم استفاده کنیم؟
سیمان با حرارت کم
بدون دیدگاه